Ligi europejskie

Kazimierz Deyna uważany jest za najwybitniejszego piłkarza w historii polskiego futbolu. Urodził się on w Starogardzie Gdańskim, jego pierwszym znanym ligowym klubem był ŁKS. Już w swoim debiucie strzelił pięć bramek co skutkowało awansem do pierwszego składu drużyny. Niestety, w pierwszej lidze zagrał tylko jeden mecz po którym został powołany do wojska. Odbywając służbę wojskową niechcący stał się przedmiotem targów pomiędzy klubami. Praktykowana w owym czasie zasada, że zawodnicy powołani do wojska mogą grać w wojskowych klubach została wykorzystana przez Legię Warszawa. Ciekawostką jest fakt, że warszawski klub wcale nie upierał się przy Deynie, był on wówczas początkującym piłkarzem.

Swoją karierę Deyna rozwinął właśnie w Legii. Został królem środka boiska, niedługo okrzyknięto go najlepszym rozgrywającym w historii polskiej piłki, regularnie grał w narodowej reprezentacji. Był główną gwiazdą olimpiady w Monachium, gdzie został królem strzelców a Polska zdobyła złoty medal. W tym samym roku, zdobył szóste miejsce w plebiscycie France Football na najlepszego piłkarza Europy, dwa lata później w 1973 roku znalazł się na podium. W kolejnych latach odniósł największy sukces w karierze, zdobył z reprezentacją brązowy medal mistrzostw świata.

Znakomite występy w reprezentacji i klubie zaowocowały wieloma ofertami z zagranicy. Niestety, przez lata piłkarz nie dostawał pozwolenia od władz na wyjazd. Dopiero w 1978 roku uzyskał je i wyjechał do Anglii gdzie podpisał kontrakt z Manchesterem City. Jednak Deyna nie grał często w zespole, był pomijany w składzie meczowym. W 1981 roku przeniósł się do Stanów Zjednoczonych a dokładnie do San Diego, gdzie grał do końca swojej kariery.

Kazimierz Deyna grał również jedną z głównych ról w hicie kinowym jakim był film Ucieczka do zwycięstwa. Zagrał tam obok takich gwiazd piłki jak Pele czy Bobby Moor. Niestety, jego życie zakończyło się tragicznie, zginął w wypadku samochodowym, prawdopodobnie zasnął za kierownicą.

MLS to Major League Soccer, północnoamerykańska zawodowa liga piłkarska. Została ona założona w 1996 roku na fali popularności piłki w USA wynikającej z organizowania w tym kraju mistrzostw świata. MLS jest wzorowana na innych ligach zawodowych w Stanach Zjednoczonych, skupia kluby amerykańskie i kanadyjskie.

Major League Soccer to liga oparta na zasadzie franszczyzny. Oznacza to, że o siedzibie zespołu decyduje jego właściciel, kluby mogą być dowolnie przenoszone z miasta do miasta. W krótkiej historii ligi takie sytuacje miały miejsce już wielokrotnie, niektóre zespoły upadały całkowicie, inne pojawiały się w nowych lokalizacjach. Wynikało to głównie z regionalnej popularności piłki nożnej w kraju, jest ona ściśle związana z grupami narodowościowymi zamieszkującymi poszczególne stany. Najwięcej kibiców piłkarskich mieszka tam, gdzie jest duża imigracja europejska oraz latynoska. Skupia się ona więc na wschodnim wybrzeżu, główne miasta to Chicago i Nowy Jork oraz na Florydzie gdzie osiedliło się wielu imigrantów z krajów Ameryki Łacińskiej.

Obecnie w MLS występuje 15 zespołów, podzielonych na dwie konferencje-wschodnią i zachodnią. W kolejnych latach etapami ma dołączyć następne trzy kluby, w tym jeden z Kanady. System rozgrywek składa się z fazy zasadniczej w której każdy gra z każdym mecz i rewanż. Do play-off awansują po cztery czołowe zespoły z każdej konferencji, które rywalizują we własnym gronie. Zwycięzcy konferencji spotykają się w finale rozgrywanym jako jeden mecz.

Ciekawostką odnośnie MLS jest sposób wykonywania rzutów karnych. Piłka nie jest ustawiana na jedenastce, zawodnik rusza z nią z połowy boiska. Z kolei bramkarz musi stać na linii pola bramkowego. Zawodnik wykonujący rzut karny ma więc dwie możliwości, albo przelobowanie bramkarza albo kiwanie aż do samej bramki. Jak więc można się domyśleć, skuteczność strzelenia bramki z karnego jest mniejsza niż w tradycyjnie obowiązującym sposobie.

Najlepsze drużyny ligi występują również w rozgrywkach klubowych Ameryki Południowej, w zależności od sezonu USA dostaje jedno lub dwa miejsca.

A-League to zawodowe rozgrywki piłkarskie na kontynencie australijskim. Jest to jedna z najmłodszych tego typu lig na świecie, powstała w 2004 roku. Występuje w niej dziewięć klubów australijskich i jeden nowozelandzki. W planach jest zwiększenie liczby zespołów o kolejne, zarówno z Australii i nowej Zelandii jak i innych regionów, np. Fidżi.

Ciekawą formę ma system rozgrywek zastosowany w A-League. W 10-zespołowej lidze kluby grają ze sobą trzykrotnie, w zależności od układu dwa razy u siebie lub dwukrotnie na wyjeździe. Zasada jest taka, że w przypadku sezonu kiedy klub A był dwa razy gospodarzem meczy z klubem B, w kolejnym sytuacja jest odwracania. Taki system rozgrywek spowodowany jest małą ilością klubów, w momencie zakładania ligi było ich zaledwie osiem, obecnie jest dziesięć, w przyszłym sezonie będzie 12. Jeśli chodzi o sposób ustalania kolejności w tabeli to oczywiście decyduje liczba punktów, dalej stosunek bramek. Sezon podstawowy kończy się dla czterech klubów, czołowych sześć awansuje do rundy finałowej. Czołowa dwójka walczy pomiędzy sobą o bezpośredni awans do finału, kolejna czwórka jest podzielona na dwie pary. Przegrany z pary czołowej dwójki gra ze zwycięzcą dwurundowej rywalizacji pozostałej czwórki. Wygrany awansuje do finału ligi. Kwalifikacje odbywają się jako dwumecze, finał do jeden mecz tzw. Grand Final.

A-League to również ciekawe uregulowania jeśli chodzi o płace. Wprowadzono maksymalny budżet klubów oraz maksymalne i minimalne wynagrodzenia dla zawodników. Wyjątkiem są młodzi gracze lub reprezentujący międzynarodową klasę. Kadry klubowe muszą liczyć minimum dwudziestu zawodników, z tego czterech musi pochodzić z Australii lub nowej Zelandii. Dodatkowy wymóg to posiadanie trzech piłkarzy w wieku poniżej dwudziestu lat.

Liga staje się coraz bardziej popularna, zainwestowano duże środki w promocję, kluby coraz częściej sprowadzają gwiazdy. Na razie rozegrano cztery finały, dwukrotnie triumfował Melbourne Victory oraz po raz Sydney FC oraz Newcastle Jets.

Copa America to oficjalna nazwa piłkarskich mistrzostw Ameryki Południowej. Są one uważane za drugie najsilniejsze kontynentalne rozgrywki międzynarodowe po Euro. Po raz pierwszy odbyły się w 1910 roku, gospodarzem była Argentyna. Początkowo Copa America odbywała się nieregularnie co kilka lat, dopiero po wojnie ustalono cykl trzyletni. Od następnych mistrzostw postanowiono dostosować się do trendów międzynarodowych i rozgrywki będą grane co cztery lata.

Jeśli chodzi o sukcesy to zdecydowanymi liderami pod względem tytułów są Argentyna i Urugwaj. Reprezentacja Argentyny wygrała Copa America 15-krotnie, Urugwaju 14-krotnie. Z kolei Brazylia w klasyfikacji jest dopiero trzecia z 8-ma zwycięstwami. Poza tym tytuły mistrzowskie zdobywały jeszcze cztery kraje-Paragwaj i Peru dwukrotnie oraz Kolumbia i Boliwia po jednym razie. Ciekawostką jest fakt, że w 1999 roku turniej wygrała Japonia, występująca na nim gościnnie.

W Conmebol czyli południowoamerykańskim związku piłki nożnej, zrzeszonych jest dziesięć krajów. Z tego tez względu od wielu lat, dla uatrakcyjnienia rozgrywek, zapraszane są do udziału w Copa America reprezentacje głównie z Ameryki Południowej. W przeszłości udział zaliczyły USA, Meksyk, Kostaryka czy Honduras oraz wyjątkowo Japonia. Władze Conmebol starają się o promocję swojej imprezy, planują jej stopniowe rozszerzanie na różne kraje oraz zwiększanie ilości drużyn biorących udział w rozgrywkach. Są również plany organizowania wspólnych mistrzostw dla obu Ameryk.

System rozgrywek Copa America obejmuje dwanaście reprezentacji, które grają w trzech cztero zespołowych grupach. Po fazie meczy każdy z każdym do play-off awansują po dwie czołowe drużyny z każdej grupy oraz dwie z trzecich miejsc z najlepszym bilansem. Dalej rywalizacja przebiega już klasycznie. Do tej pory, najczęściej gospodarzem turnieju była Argentyna-9 razy, kolejny Urugwaj organizował go 7-krotnie. Trzykrotnie rozegrano Copa America w więcej niż jednym kraju, gospodarzem w 2011 roku będzie Argentyna.

Copa Libertadores to południowoamerykańskie piłkarskie rozgrywki klubowe. Tłumaczona nazwa brzmi Puchar Wyzwolicieli. W rozgrywkach biorą udział wyłącznie drużyny z kontynentu, ostatnio w ramach promocji rozgrywek dołączyły zespoły z Meksyku. W zależności od siły lig kwalifikuje się określona liczba klubów z każdego kraju. Najwięcej miejsc tradycyjnie ma Argentyna oraz Brazylia po pięć, kolejne kraje oprócz Wenezueli i Meksyku które mają po dwóch przedstawicieli, wystawiają po trzy drużyny. Stawkę uzupełnia obrońca trofeum.

Copa Libertadores powstał w 1960 roku, jest najstarszą formą rozgrywek na tym kontynencie. System składa się z dwóch faz, grupowej oraz pucharowej. W pierwsze, drużyny są podzielone na cztero zespołowe grupy, do dalszej fazy awansują po dwa zespoły. W porównaniu do pucharów europejskich w których finały to tylko jeden mecz, finał Copa Libertadores składa się z meczu u siebie i rewanżu na wyjeździe.

W pucharze dominują przedstawiciele najsilniejszych piłkarsko krajów Ameryki Południowej-Argentyny i Brazylii, dawniej duże sukcesy odnosiły również kluby urugwajskie. Najbardziej utytułowanymi są: Club Atletico Indepediente który wygrał puchar 7-krotnie, Bca Juniors-6 wygranych, Club Atletico Penarol-5 wygranych oraz Estudiantes La Plata-4 wygrane. Ciekawostką jest fakt, ze o ile we wcześniejszych fazach rozgrywek zawsze dominują kluby brazylijskie, to przedstawiciele tego kraju wygrali Copa Libertadores zaledwie 13-krotnie. Dla przykładu Argentyna ma 22 triumfów a Urugwaj 8. Taki stan rzeczy spowodowany jest systemem rozgrywek w Brazylii, który składa się z dwóch części, przez co klubom trudno zachować ciągłość formy w sezonie. Zdarza się, że mistrz otwarcia na zamknięciu znajduje się nisko w tabeli. Z kolei kluby argentyńskie i urugwajskie grają systemem takim jak w Europie.

Ostatnim zwycięzcą Copa Libertadores został argentyński Estudiantes La Plata, który pokonał w dwumeczu brazylijskie Cruzeiro.